મિડ ટર્મ ચૂંટણીમાં પરાજય પછી હવે અમેરિકન પ્રમુખ ટ્રમ્પની સ્થિતિ નહોર વગરના વાઘ જેવી

US Midterms Election Results: અમેરિકાની મિડટર્મ ચૂંટણી બાદ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સામે એક નવી રાજકીય પરિસ્થિતિ ઊભી થઈ છે. વ્હાઇટ હાઉસમાં તેમની સત્તા યથાવત્ રહેશે, પરંતુ અમેરિકાની કોંગ્રેસમાં ડેમોક્રેટિક પાર્ટીની જીતથી તેમના બાકીના કાર્યકાળ દરમિયાન મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લેવામાં અવરોધો વધી શકે છે. ખાસ કરીને ટ્રમ્પના MAGA એજન્ડા, સરકારી ખર્ચ, નવી નીતિઓ, ન્યાયાધીશોની નિમણૂક અને આંતરરાષ્ટ્રીય કરારો પર તેની અસર પડવાની શક્યતા છે. જોકે, ટ્રમ્પ સંપૂર્ણપણે સત્તાવિહોણા બની જશે એવો અર્થ આ પરિણામોથી કાઢી શકાય નહીં. 3 નવેમ્બર, 2026ની ચૂંટણી બાદ 4 નવેમ્બરે Associated Press અને CBS Newsના અહેવાલોમાં ડેમોક્રેટિક પાર્ટીએ હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ અને સેનેટ બંનેમાં બહુમતી મેળવ્યાની પુષ્ટિ કરવામાં આવી છે. આ પરિણામથી અમેરિકામાં પ્રમુખ અને કોંગ્રેસ વચ્ચે રાજકીય સત્તાનું સંતુલન બદલાશે.

નવા કાયદા પસાર કરાવવા ટ્રમ્પ માટે મુશ્કેલ બનશે

અમેરિકામાં રાષ્ટ્રપતિ પોતાની મરજીથી કોઈપણ નવો કાયદો બનાવી શકતા નથી. કાયદો પસાર કરવા માટે કોંગ્રેસના બંને ગૃહોની મંજૂરી જરૂરી હોય છે. હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સ અને સેનેટમાં ડેમોક્રેટ્સની બહુમતીથી ટ્રમ્પના નવા કાયદાકીય પ્રસ્તાવો અટકી શકે છે. ખાસ કરીને કરવેરા, ઇમિગ્રેશન, સરકારી ખર્ચ અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ નીતિઓ અંગે ટ્રમ્પને ડેમોક્રેટિક પાર્ટી સાથે સમજૂતી કરવાની જરૂર પડી શકે છે. જો ડેમોક્રેટ્સ કોઈ પ્રસ્તાવનો વિરોધ કરે તો તે કાયદો પસાર થવામાં મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે. જોકે, બંને પક્ષો વચ્ચે સમજૂતી થાય તો કાયદા પસાર થઈ શકે છે. અમેરિકાના બંધારણ મુજબ કોંગ્રેસની મંજૂરી વિના રાષ્ટ્રપતિ સામાન્ય રીતે નવો કાયદો બનાવી શકતા નથી.

ટ્રમ્પના MAGA પ્રોજેક્ટ્સને ભંડોળ મેળવવામાં અવરોધ

અમેરિકાની કોંગ્રેસ પાસે સરકારી ખર્ચ અને બજેટ સંબંધિત મહત્વપૂર્ણ સત્તાઓ છે. આથી રાષ્ટ્રપતિ કોઈ મોટી નવી યોજના માટે ભંડોળ ઇચ્છતા હોય તો જરૂરી કાયદાકીય મંજૂરી મેળવવી પડે છે. ટ્રમ્પના MAGA એજન્ડા હેઠળના પ્રોજેક્ટ્સ, સરહદી સુરક્ષા માટેના નવા ખર્ચ અથવા અન્ય મહત્વાકાંક્ષી યોજનાઓ માટે વધારાનું ભંડોળ મેળવવું મુશ્કેલ બની શકે છે. ડેમોક્રેટ્સ આવા પ્રોજેક્ટ્સના ખર્ચ સામે સવાલ ઉઠાવી શકે છે અથવા બજેટમાં ફેરફારની માંગ કરી શકે છે. જોકે, કોંગ્રેસમાં બહુમતી બદલાવાનો અર્થ એ નથી કે પહેલેથી મંજૂર થયેલું તમામ ભંડોળ આપમેળે બંધ થઈ જશે. અગાઉ મંજૂર થયેલા ખર્ચ અને અમલમાં રહેલી યોજનાઓ પર અલગ કાયદાકીય જોગવાઈઓ લાગુ પડે છે. આથી ટ્રમ્પ માટે આગામી બજેટ અને નવા પ્રોજેક્ટ્સના ભંડોળ અંગે રાજકીય સમજૂતી મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.

ટ્રમ્પ સામે ઇમ્પીચમેન્ટની કાર્યવાહીનું જોખમ વધશે?

કોંગ્રેસમાં ડેમોક્રેટ્સની બહુમતીથી ટ્રમ્પ સરકારની કામગીરીની તપાસ વધુ કડક બની શકે છે. હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્સની સમિતિઓ સરકારના નિર્ણયો, નાણાકીય વ્યવહારો અને વહીવટી કામગીરી અંગે તપાસ કરી શકે છે. તેઓ અધિકારીઓને પૂછપરછ માટે બોલાવી શકે છે અને સંબંધિત દસ્તાવેજો માગી શકે છે. ડેમોક્રેટ્સ પાસે ઇમ્પીચમેન્ટની કાર્યવાહી શરૂ કરવાનો બંધારણીય વિકલ્પ પણ રહેશે. પરંતુ ઇમ્પીચમેન્ટ શરૂ કરવું અને રાષ્ટ્રપતિને પદ પરથી દૂર કરવું બંને અલગ પ્રક્રિયાઓ છે. અમેરિકાના બંધારણ મુજબ પ્રતિનિધિ સભામાં સામાન્ય બહુમતીથી ઇમ્પીચમેન્ટના આરોપો મંજૂર કરી શકાય છે. ત્યારબાદ સેનેટમાં ટ્રાયલ યોજાય છે. રાષ્ટ્રપતિને દોષિત ઠરાવી પદ પરથી દૂર કરવા માટે સેનેટમાં હાજર સભ્યોના બે તૃતીયાંશ મત જરૂરી છે. એટલે ડેમોક્રેટ્સને બહુમતી મળવાથી ટ્રમ્પ આપમેળે પદ પરથી દૂર થાય એવું નથી.

ન્યાયાધીશો અને ઉચ્ચ અધિકારીઓની નિમણૂકમાં સેનેટ બની શકે અવરોધ

અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિને સુપ્રીમ કોર્ટ અને અન્ય ફેડરલ કોર્ટના ન્યાયાધીશો તેમજ અનેક ઉચ્ચ સરકારી અધિકારીઓની નિમણૂક માટે ઉમેદવારો પસંદ કરવાનો અધિકાર છે. પરંતુ આવી ઘણી નિમણૂકો માટે સેનેટની મંજૂરી જરૂરી હોય છે. હવે સેનેટમાં ડેમોક્રેટિક પાર્ટીની બહુમતી હોવાથી ટ્રમ્પ દ્વારા પસંદ કરાયેલા ઉમેદવારોની મંજૂરી અટકાવી શકાય છે. ખાસ કરીને ન્યાયાધીશો, રાજદૂતો અને મહત્વપૂર્ણ વહીવટી હોદ્દાઓ પર ટ્રમ્પના પસંદગીના ઉમેદવારોને વિરોધનો સામનો કરવો પડી શકે છે. જોકે, તમામ સરકારી અધિકારીઓની નિમણૂક માટે સેનેટની મંજૂરી જરૂરી નથી. કેટલીક નિમણૂકો રાષ્ટ્રપતિ અથવા સંબંધિત વિભાગો પોતાની સત્તા હેઠળ કરી શકે છે.

વિદેશ નીતિ અને મોટા વેપાર કરારોમાં મુશ્કેલીઓ વધશે

અમેરિકાની વિદેશ નીતિમાં પ્રમુખની ભૂમિકા ખૂબ મહત્વપૂર્ણ હોય છે. ટ્રમ્પ અન્ય દેશો સાથે રાજદ્વારી વાટાઘાટો કરી શકે છે, વેપાર સંબંધિત ચર્ચાઓ આગળ વધારી શકે છે અને પોતાની કાર્યકારી સત્તાની મર્યાદામાં નિર્ણયો લઈ શકે છે. પરંતુ અમુક આંતરરાષ્ટ્રીય સંધિઓની મંજૂરી માટે સેનેટમાં હાજર સભ્યોના બે તૃતીયાંશ મત જરૂરી હોય છે. વેપાર સંબંધિત કેટલાક કરારો અમલમાં મૂકવા માટે કોંગ્રેસની કાયદાકીય મંજૂરી પણ જરૂરી બની શકે છે. આથી ડેમોક્રેટ્સની બહુમતી ટ્રમ્પના કેટલાક આંતરરાષ્ટ્રીય કરારો અને વેપાર સંબંધિત કાયદાકીય પ્રસ્તાવો માટે પડકાર ઊભો કરી શકે છે. યુદ્ધ અને સંરક્ષણ ખર્ચના મુદ્દે પણ કોંગ્રેસની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા છે. જોકે, અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ સશસ્ત્ર દળોના કમાન્ડર-ઇન-ચીફ છે અને તેમની દરેક લશ્કરી કાર્યવાહીને અગાઉથી કોંગ્રેસની મંજૂરી જરૂરી હોય એવું નથી. આથી ટ્રમ્પની વિદેશ નીતિ સંપૂર્ણપણે અટકી જશે એવો દાવો યોગ્ય નથી.

ટ્રમ્પ પાસે હવે કઈ સત્તાઓ યથાવત્ રહેશે?

કોંગ્રેસમાં બહુમતી ગુમાવ્યા છતાં ટ્રમ્પ અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ તરીકે મહત્વપૂર્ણ બંધારણીય સત્તાઓ ધરાવતા રહેશે. તેઓ કાયદાની મર્યાદામાં રહીને એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર જાહેર કરી શકશે. વહીવટી તંત્રનું નેતૃત્વ કરી શકશે અને વિદેશી નેતાઓ સાથે રાજદ્વારી ચર્ચાઓ કરી શકશે. ટ્રમ્પ કોંગ્રેસમાંથી પસાર થયેલા બિલને વીટો પણ કરી શકશે. જોકે, કોંગ્રેસનાં બંને ગૃહોમાં બે તૃતીયાંશ બહુમતીથી વીટો રદ કરી શકાય છે. એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર પણ અમર્યાદિત સત્તા નથી. જો કોઈ આદેશ બંધારણ અથવા લાગુ કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરતો હોય તો અદાલત તેને અમાન્ય ઠરાવી શકે છે. કોંગ્રેસ યોગ્ય કાયદાકીય પ્રક્રિયા દ્વારા કાર્યકારી સત્તાઓ પર નિયંત્રણ મૂકવાનો પ્રયાસ પણ કરી શકે છે.

શું ટ્રમ્પ હવે 'Lame Duck President' બની જશે?

અમેરિકાની રાજકીય ભાષામાં Lame Duck President શબ્દનો ઉપયોગ એવા રાષ્ટ્રપતિ માટે થઈ શકે છે જેમનો કાર્યકાળ પૂરો થવાનો હોય અથવા જેમની રાજકીય અસર અને નીતિઓ આગળ વધારવાની ક્ષમતા મર્યાદિત બની ગઈ હોય. મિડટર્મ ચૂંટણીમાં પોતાની પાર્ટીને કોંગ્રેસમાં બહુમતી ગુમાવવી પડે ત્યારે પ્રમુખની કાયદાકીય યોજનાઓને મોટો ફટકો પડી શકે છે. પરંતુ તેનો અર્થ પ્રમુખ સંપૂર્ણપણે સત્તાવિહોણા બની ગયા એવો નથી. ટ્રમ્પની સ્થિતિમાં ડેમોક્રેટ્સ સાથે સમજૂતી કર્યા વિના નવા કાયદા અને બજેટ સંબંધિત નિર્ણયોને આગળ વધારવા મુશ્કેલ બનશે. છતાં વહીવટી, રાજદ્વારી અને અન્ય બંધારણીય સત્તાઓ તેમની પાસે રહેશે.

ડેમોક્રેટ્સની જીતની અસર ક્યારથી થશે?

અહીં એક મહત્વપૂર્ણ સમયમર્યાદા સમજવી જરૂરી છે. 3 નવેમ્બર, 2026ની ચૂંટણીમાં ચૂંટાયેલા નવા સાંસદો તાત્કાલિક કાર્યભાર સંભાળતા નથી. અમેરિકાની નવી 120મી કોંગ્રેસનો કાર્યકાળ 3 જાન્યુઆરી, 2027થી શરૂ થશે. ત્યાં સુધી અગાઉની 119મી કોંગ્રેસ કાર્યરત રહેશે. એટલે ડેમોક્રેટ્સની નવી બહુમતીથી કોંગ્રેસની સત્તાઓમાં થનારા ફેરફારોનો સીધો અમલ નવી કોંગ્રેસ કાર્યભાર સંભાળ્યા બાદ થશે.

અમેરિકાની રાજકીય ખેંચતાણની ભારત પર કેવી અસર પડી શકે?

ટ્રમ્પ સરકાર અને ડેમોક્રેટ્સની બહુમતી ધરાવતી કોંગ્રેસ વચ્ચેના મતભેદોની અસર વૈશ્વિક વેપાર અને નાણાકીય બજારોની અપેક્ષાઓ પર પડી શકે છે. ખાસ કરીને ભારત-અમેરિકા વેપાર સંબંધો, ટેરિફ નીતિ, ટેક્નોલોજી અને સંરક્ષણ સહકાર જેવા મુદ્દાઓ મહત્વપૂર્ણ રહેશે. જો અમેરિકામાં આર્થિક નિર્ણયો લેવામાં વિલંબ થાય અથવા નીતિગત અનિશ્ચિતતા વધે તો ભારતીય નિકાસકારો અને રોકાણકારોએ પણ તેના સંભવિત પ્રભાવનું મૂલ્યાંકન કરવું પડશે. જોકે, અમેરિકાની કોંગ્રેસમાં ડેમોક્રેટ્સને બહુમતી મળવાનો અર્થ ભારતને આપમેળે ફાયદો કે નુકસાન થશે એવો નથી.

અંતે શું સમજવું?

Watch onYouTube